Littekenvorming na een operatie: Wat te verwachten en hoe het herstel te bevorderen 

Littekens zijn een natuurlijk onderdeel van het genezingsproces na een operatie. Het lichaam herstelt de wond door nieuw weefsel aan te maken, maar dit proces verloopt niet altijd zonder zichtbare sporen. Hoe een litteken eruitziet en hoe goed het geneest, hangt af van verschillende factoren. In dit artikel wordt uitgelegd hoe littekens ontstaan en welke factoren invloed hebben op het genezingsproces.

Het proces van littekenvorming

Littekens ontstaan wanneer het lichaam beschadigd weefsel vervangt door bindweefsel. Dit nieuwe weefsel is minder flexibel en heeft een andere kleur en textuur dan het oorspronkelijke weefsel, zoals bijvoorbeeld huid. Het genezingsproces verloopt in drie fasen:

1. Ontstekingsfase (0-7 dagen)

• Direct na de operatie ontstaat er een ontstekingsreactie waarbij het lichaam bloedcellen stuurt om bacteriën en vuil te verwijderen.
• Bloedplaatjes vormen een stolsel om de wond af te dichten en een korst te vormen.
• Dit is de eerste stap in het genezingsproces en zorgt ervoor dat de wond zich kan sluiten.

2. Proliferatiefase (1-3 weken)

• Fibroblasten, speciale cellen in de huid, produceren collageen, het eiwit dat zorgt voor stevigheid.
• Nieuwe bloedvaten worden aangemaakt om de wond te voeden.
• De wond begint dicht te groeien, maar het nieuwe weefsel is nog zwak en rood door de vele bloedvaten.

3. Remodeleringsfase (3 weken tot 2 jaar)

• Het collageen wordt heringericht en versterkt, waardoor het litteken steviger wordt.
• Het aantal bloedvaten in het litteken neemt af, waardoor het minder rood wordt.
• Uiteindelijk wordt de definitieve vorm, dikte en kleur van het litteken bepaald.

Waarom ontstaan littekens?

Het lichaam kan beschadigd weefsel niet exact vervangen zoals het oorspronkelijk was. In plaats daarvan wordt de wond opgevuld met bindweefsel, dat minder soepel en elastisch is dan normale huid. Hierdoor ontstaat een litteken dat kan variëren in grootte en uiterlijk.

Factoren die de littekenvorming beïnvloeden

1. Wondgrootte en -diepte: Hoe groter of dieper de wond, hoe groter het litteken.
2. Persoonlijke aanleg: Sommige mensen ontwikkelen sneller opvallende littekens, zoals keloïd of hypertrofische littekens die dikker en donkerder zijn. Dit komt vaker voor bij een meer getinte huidskleur.
3. Locatie op het lichaam: Gebieden waar de huid veel beweegt of onder spanning staat, zoals bij gewrichten, hebben vaak zichtbaardere littekens.
4. Wondverzorging en leefstijl: Slechte wondverzorging of een infectie kan het litteken verergeren. Een gezonde leefstijl en bijvoorbeeld niet roken bevorderen de genezing.
5. Leeftijd: Jongere huid geneest sneller, maar kan ook dikkere en meer zichtbare littekens vormen door de groei van het lichaam.

Een goede wondverzorging, een gezonde leefstijl, het vermijden van zon op het litteken en het gebruik van siliconenverbanden (pas nadat de wond dicht is) kunnen helpen om littekens minder zichtbaar te maken.